Beleid duurzaam en circulair textiel

De hele textielketen, inclusief NGO’s en de overheid, werkt zowel internationaal als nationaal samen aan de verlaging van de impact op het milieu én de verbetering van sociale omstandigheden. In integrale ketenaanpak besteden we veel aandacht aan de productie en het gebruik van textiel om de keten duurzamer en circulair te maken.

Wat is circulair textiel?

Circulair textiel en kleding heeft in essentie deze kenmerken:

  1. Het is recyclebaar (design for recycling)
  2. Er is gerecycled textielmateriaal in verwerkt
  3. Een inzamel- en recyclingsysteem is beschikbaar
  4. De kwaliteit is zodanig dat een lange levensduur mogelijk is.

Analyse innovatiesysteem circulair textiel

Het Copernicus Instituut van de Universiteit van Utrecht heeft met het Beleidsprogramma Circulair textiel als uitgangspunt het innovatiesysteem van textiel onderzocht en geanalyseerd in welke mate dat bevorderlijk of belemmerend is voor circulair textiel.

Uit het onderzoek blijkt dat binnen het textielveld die missie helder is en wordt onderschreven. Voor de uitwerking van circulair textiel is de R-ladder voor circulariteit gebruikt. Binnen de textielsector wordt vooral aan circulariteit gewerkt via hergebruik en recycling. Uit de analyse blijkt dat voor hergebruik alle lichten op groen staan voor flinke groei. Bij recycling is sprake van een waiting game. Zowel de vraag naar gerecycled materiaal als de opschaling van technologische innovatie moet sterk verbeteren om tot een doorbraak te komen.

Beleidsprogramma circulair textiel

Het ministerie van IenW werkt sinds april 2020 aan de uitvoering van het Beleidsprogramma circulair textiel. Het beleidsprogramma is gericht op een circulaire textielketen in 2050. Dat moet leiden tot een halvering van de voetafdruk van de textielsector als het gaat om uitstoot van CO2, watergebruik en chemicaliën in 2035. Ook de bijdrage aan de plasticsoep krijgt aandacht. Het ministerie wil dat in 2025 het aandeel gerecycled/duurzaam materiaal in textielproducten is toegenomen tot 25% en dat 30% van het textiel dat in Nederland op de markt wordt gebracht na afdanking wordt gerecycled. De voortgang op deze doelen wordt elk jaar gemonitord. Zo kan het ministerie zien of de acties voldoende zijn om de doelen te behalen of dat er een tandje bij moeten worden gezet.

Enkele acties uit het beleidsprogramma zijn: de Denim Deal, een Uitgebreide producentenverantwoordelijkheid en een communicatiecampagne.

MVO Convenant Duurzame Kleding en Textiel

De textielsector werkt aan het duurzamer maken van de collecties in de winkel. In het Convenant Duurzame kleding en textiel staan afspraken over de doelen en het tempo van deze verandering. Het verbeteren van de arbeidsomstandigheden in de productielanden en het voorkomen van milieuverontreiniging  zijn belangrijke uitgangspunten waar alle convenantdeelnemers aan werken. Rijkswaterstaat treedt op als adviseur namens het ministerie van IenW.

Icoonproject Dutch Circular Textile Valley

In mei 2019 startte de Dutch Circular Textile Valley met vier regionale hubs (samenwerkingsverbanden) met als doel te zorgen voor een goed aanbod van circulair textiel in 2030. Dit gebeurt door te werken aan innovatie van mechanische en chemische recycling, grootschalige inzameling en fijnmazige sortering en toepassing van gerecyclede vezels in design en productie.

Iedere hub heeft een eigen accent: vezel-recyclingtechnieken (Twente), circulair design en materialen (Arnhem en Wageningen), business en brand development (Amsterdam), bedrijfskleding (Tilburg).
Meer informatie: https://www.dutchcirculartextile.org/.

Rijksbrede programma Circulaire Economie

In 2016 kwam het Rijksbrede Programma 'Nederland Circulair in 2050' uit. Daarin staat dat Nederland de ambitie heeft om in 2050 circulair te zijn. In een circulaire economie bestaat nauwelijks afval: producten worden efficiënter ontworpen en materialen zoveel mogelijk hergebruikt. Om de ontwikkeling richting een circulaire economie te versnellen zijn vijf transitieagenda’s opgesteld.

In de Transitieagenda consumptiegoederen staan drie uitgangspunten voor textiel:

De keten van circulair textiel

De keten van circulair textiel

Roadmap Circulair textiel

De mode- en textielbranche heeft in 2017 samen met Rijkswaterstaat de Roadmap Circulair Textiel uitgebracht. De Roadmap geeft inzicht in de circulaire textielketen en de kernvragen:  Waarop heeft mijn organisatie invloed en welke activiteiten horen daarbij?
In de bijlage (pdf, 1.4 MB) vindt u de initiatieven van de deelnemers aan het Platform circulair textiel. Download de samenvatting van de Roadmap Circulair Textiel (pdf, 664 kB) of de flyer (pdf, 356 kB).

Sectorplan

In vervolg op de Roadmap hebben de brancheorganisaties een sectorplan Kleding & Textiel gepubliceerd dat vier stappen beschrijft die nodig zijn om een circulaire economie in de textiel te bereiken. Het gaat om kennisoverdracht, innovatie van recycling en hernieuwbaar textiel, regelgeving die opschaling bevordert en aanpassing van verdienmodellen. Een invulling van producentenverantwoordelijkheid maakt daar onderdeel van uit.

MVI – duurzaam en circulair inkopen door de overheid

Bedrijfskleding is in vergelijking met de mode een overzichtelijke keten, er zijn minder schakels in de keten en vaak zijn de samenwerkingsrelaties van langere duur. De Rijksoverheid is een grootverbruiker van bedrijfskleding. Als inkoper kan de overheid duurzame bedrijfskleding bevorderen door bij de aanbesteding eisen te stellen. De inkoop van bedrijfskleding voor de Rijksoverheid is centraal georganiseerd via het Categorieplan bedrijfskleding rijk. Dit wordt verzorgd door het ministerie van Defensie. Rijkswaterstaat adviseert de categoriemanager over duurzaam en circulair inkopen en levert een bijdrage aan het actueel houden van de inkoopcriteria.

Voor andere overheden richtte Rijkswaterstaat een leernetwerk textiel op, waarin deze overheden kennis konden opdoen en ervaringen uitwisselen over hoe zij inkoop duurzaam en circulair kunnen organiseren. Vanaf 2020 krijgt dit een vervolg in een big-buyersgroep.

Producentenverantwoordelijkheid

Vanuit het Rijksbrede programma Circulaire Economie worden met de textielbranche de mogelijkheden verkend voor het invoeren van producentenverantwoordelijkheid voor textiel. Producentenverantwoordelijkheid (UPV) betekent dat producenten en importeurs (mede) verantwoordelijk zijn voor de inzameling, verwerking en recycling van de producten die ze op de markt brengen. Dat helpt om:

  • de kosten van het afvalbeheer van producten op te nemen in de productprijs;
  • gescheiden inzameling te verbeteren en het hergebruik en recycling te bevorderen;
  • producenten te stimuleren tot ecodesign.

UPV zorgt dat de bedrijven binnen afgesproken randvoorwaarden en doelstellingen zelf de methode kunnen kiezen om een zo hoog mogelijke milieuwinst te boeken tegen aanvaardbare kosten. In Frankrijk bestaat al productenverantwoordelijkheid en verschillende andere landen denken na over invoering. In Nederland worden modeketens in 2023 verantwoordelijk voor afgedankte kleding.

European Clothing Action Plan

Internationaal werkten van 2015 tot half 2019 organisaties uit Engeland, Denemarken en Nederland (Rijkswaterstaat) samen in het European Clothing Action Plan (ECAP) aan een integrale ketenbenadering. Er is geëxperimenteerd, kennis verzameld en successen behaald. Rijkswaterstaat was verantwoordelijk voor activiteiten rondom inkoop door overheden, inzameling en recycling. Textielbedrijven toonden aan dat met gerecycled textiel nieuwe kleding te maken is. En dat dit ook commercieel interessant is, maar dat er ook nog wel uitdagingen zijn. Gemeenten in heel Europa grepen de kans om van elkaar te leren om de resultaten van textielinzameling te verbeteren. En inkopers van de overheid kregen meer inzicht in circulair inkopen van bedrijfskleding en textiel. Voor een overzicht van alles wat er in ECAP gebeurde, zie het Layman’s report: Naar een circulaire benadering van kleding en textiel (pdf, 1.2 MB).

ECAP and LIFE logo

IenW

Het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat. Zie ook https://www.rijksoverheid.nl/ministeries/ministerie-van-infrastructuur-en-waterstaat

UPV

Uitgebreide ProducentenVerantwoordelijkheid.
Ook wel in het Engels weergegeven als EPR oftewel Extended Producer Responsibility.