Zoeken

Ecodesign-verordening (ESPR)

Ecodesign-verordening (ESPR)

De Ecodesign for Sustainable Products Regulation (ESPR) is sinds juli 2024 het wetgevend kader van de EU op basis waarvan circulariteitsvereisten aan producten kunnen worden gesteld. Er wordt op dit moment gewerkt aan de eerste vereisten voor productgroepen zoals textiel en ijzer en staal.

Doel Ecodesign-verordening (ESPR)

Met de Ecodesign-verordening (ESPR) wil de EU ervoor zorgen dat duurzame producten de norm worden op de Europese markt. Dit betekent dat het niet alleen eenvoudiger wordt om deze producten te recyclen of te hergebruiken, maar ook dat ze langer meegaan en beter te repareren zijn. Bekijk het overzicht van de productgroepen die onder de Ecodesign-verordening vallen.

Vereisten voor ecologisch ontwerp

De Ecodesign-verordening vormt een kader voor de vastlegging van ecologische ontwerpvereisten waaraan producten op de Europese markt moeten voldoen. Er kunnen vereisten worden opgesteld voor bijna alle soorten producten die in de EU op de markt worden gebracht. Enkele belangrijke uitzonderingen zijn levensmiddelen, diervoeding, geneesmiddelen en motorvoertuigen.

De nieuwe, verschillende typen vereisten worden per productgroep vastgesteld. De Ecodesign-verordening onderscheidt 2 typen voor productgroepen:

Prestatievereisten, zoals:

  • herbruikbaarheid
  • repareerbaarheid
  • de aanwezigheid van zorgwekkende stoffen die recycling verhinderen
  • het gehalte recyclaat
  • de milieu-impact (bijvoorbeeld koolstof- en milieuvoetprint)

Informatievereisten, zoals:

  • informatie over prestatievereisten product (bijv. repareerbaarheidsindex)
  • informatie over de milieuvoetprint of koolstofvoetprint
  • een handleiding voor reparatie
  • informatie over verwerking aan einde levensduur
  • informatie over het aandeel recyclaat

Daarnaast gelden er horizontale vereisten. Dit zijn (informatie- of prestatie)vereisten die voor meerdere productgroepen binnen eenzelfde categorie gelden. Bijvoorbeeld de stand-by-stand voor energie-gerelateerde producten.

Overige maatregelen Ecodesign-verordening

Visual Circuair ontwerp_v5_2460x776

Naast prestatievereisten, informatievereisten en horizontale vereisten bevat de Ecodesign-verordening ook nog enkele andere maatregelen.

Digitaal Product Paspoort (DPP)

Het DPP wordt de gegevensdrager met informatie over de duurzaamheid en circulariteit van producten binnen de hierboven genoemde productgroepen. Via bijvoorbeeld een QR-code kunnen consumenten het DPP in een openbaar webportaal raadplegen.

Lees meer over het DPP

Rapportageverplichting en verbod vernietiging onverkochte voorraden

Voor (middel)grote bedrijven geldt straks een rapportageverplichting voor alle onverkochte voorraden. Daarnaast geldt voor specifieke productgroepen een vernietigingsverbod.

Criteria inkoopopdrachten overheid

De Ecodesign-verordening stelt ook criteria voor ecologisch ontwerp bij inkoopopdrachten door de overheid. Deze criteria kunnen worden opgenomen in openbare aanbestedingsprocedures voor goederen, diensten of werken om de milieueffecten van een aankoop te verminderen.

Productgroepen Ecodesign-verordening

Proces totstandkoming Ecodesign-vereisten

visual-circulair-ontwerp-v4-zonder-titel

Hierboven ziet u hoe Ecodesign-vereisten voor elke productgroep tot stand komen.

Bekijk de uitgeschreven versie van deze infographic via dit uitklapvenster.

Infographic met de titel 'Proces totstandkoming Ecodesign-vereisten'. Het schema toont een stapsgewijs proces voor het ontwikkelen van Ecodesign-vereisten. Van links naar rechts: Vanuit de Ecodesign-verordening (ESPR) en Ecodesign-werkplan 2025–2030 volgt een traject van 3 tot 5 jaar per productgroep met (1) voorbereidende studie en impactanalyse (1,5–2 jaar), (2) consultatie via het Ecodesign Forum en (3) vaststelling van Ecodesign-vereisten door de EU. Gedurende het hele traject wordt input van belanghebbenden verzameld en vindt een publieke consultatie plaats. Vervolgens geldt een implementatieperiode van minimaal 18 maanden, waarna de Ecodesign-vereisten in werking treden. Onderaan staat: “Hierboven ziet u hoe Ecodesign-vereisten voor elke productgroep tot stand komen.”

Veelgestelde vragen over de Ecodesign-verordening

De antwoorden op de onderstaande vragen zijn een vertaalde versie van informatie die is verstrekt door de Europese Commissie. Bij iedere vraag wordt verwezen naar het originele document. Wilt u meer weten over specifieke onderwerpen? Bekijk de FAQ van de Europese Commissie.

Wat valt binnen de Ecodesign-verordening? (vragen 3,5 en 8 FAQ van de Europese Commissie)

Om de duurzaamheid van producten te verbeteren en de druk op natuurlijke hulpbronnen te verminderen, kan de Europese Commissie informatievereisten en prestatievereisten stellen. Deze worden vastgesteld op basis van verschillende ‘parameters’, zoals energieverbruik, herbruikbaarheid, vermindering van emissies en nog veel meer. Wilt u de volledige lijst inzien? Ga dan naar:

Artikel 5, bijlage 1.

De Ecodesign-verordening (ESPR) schetst kaders voor het vastleggen van eisen voor ecologisch ontwerp waar producten op de Europese markt aan moeten voldoen. Deze vereisten kunnen gesteld worden aan bijna alle producten die in de EU op de markt komen. Het kader geldt niet voor: levensmiddelen, dierenvoeding, geneesmiddelen en motorvoertuigen.

Deze vereisten voor ecologisch ontwerp worden per productgroep uitgewerkt. De Europese Commissie werkt als eerste toe naar Ecodesign-vereisten voor de productgroepen textiel en staal en ijzer.

Deze parameters worden gebruikt om specifieke vereisten vast te stellen, denk hierbij aan percentages voor gerecycleerde inhoud voor producten of eisen voor de recyclinggraad. Deze specifieke vereisten worden door de Europese Commissie per productgroep vastgelegd en worden opgesteld na uitgebreid overleg met het Ecodesign Forum, waarin belanghebbenden zoals experts uit de lidstaten, de industrie, consumentenorganisaties en ngo’s aanwezig zijn.

Tweedehands of hergebruikte producten

Hergebruikte of tweedehands producten vallen niet onder de regels van de Ecodesign-verordening, het gaat specifiek over nieuwe producten. Brengt u een gereviseerd product op de markt, dan moet u wel aan deze regels voldoen. Dat komt doordat de Ecodesign-verordening gereviseerde producten (remanufacturing) ziet als nieuwe producten. Dat zit zo: bij revisie halen producenten producten volledig uit elkaar, maken ze schoon en repareren of vervangen onderdelen waar nodig is.

Verpakkingen

Voor de productgroep verpakkingen worden geen Ecodesign eisen gesteld. Hiervoor is al een aparte verordening (PPWR). Wilt u hier meer over weten? Kijk op de website van de Europese Commissie.

Hoe verhoudt de Ecodesign-verordening zich tot andere wetgeving? (vragen 14, 17 en 18 FAQ van de Europese Commissie)

Ecodesign-verordening versus Right to Repair

De Ecodesign-verordening moet het voor consumenten makkelijker maken om producten te (laten) repareren. Zo kunnen onder de verordening onder andere repareerbaarheidsvereisten worden gesteld aan producten. Zo moeten fabrikanten reserveonderdelen beschikbaar hebben voor een bepaalde tijd. Ook moeten ze informatie aan consumenten leveren hoe ze producten kunnen repareren, welke onderdelen beschikbaar zijn en waar deze te krijgen zijn.

Ecodesign-verordening versus Corporate Sustainability Reporting Directive (CSRD)

De Corporate Sustainability Reporting Directive (CSRD) legt verplichtingen op aan grote bedrijven en beursgenoteerde MKB-bedrijven om te rapporteren over hun duurzaamheidsprestaties.

Hoewel de Ecodesign-verordening en CSRD aparte doelstellingen hebben zijn er verschillende overeenkomsten te noemen:

  • Openbaarmaking van informatie over onverkochte vernietigde producten: in de Ecodesign-verordening moeten producenten ieder jaar, vanaf 19 juli 2025, openbaar maken hoeveel onverkochte consumentenproducten zijn vernietigd. Producenten mogen ervoor kiezen deze informatie ook op de nemen in hun CSRD-rapportage.
  • Verbeterde milieuprestatie: Door eisen te stellen aan onder andere duurzaamheid, repareerbaarheid en recycleerbaarheid wil de Ecodesign-verordening milieuprestaties verbeteren. Deze verbeteringen van producten komen ook weer terug in de milieuprestatie van bedrijven die onder de CSRD vallen. Door de invoering van de Ecodesign-verordening, worden de milieuprestaties van bedrijven mogelijk beter. Deze mogelijke verbeteringen kunnen bedrijven ook benadrukken in hun CSRD-rapportage.

Ecodesign-verordening versus Ecolabel

Het is de bedoeling dat de EU voor productgroepen die onder allebei de wetgevingen valt, vereisten en criteria parallel aan elkaar ontwikkeld worden.

Hoe kunnen stakeholders input leveren? (vragen 23 tot en met 34 FAQ van de Europese Commissie)

Ecodesign Forum

Een belangrijk platform waar stakeholders input kunnen geven is via het Ecodesign Forum, dit is een expertgroep met experts uit verschillende industrieën en andere belanghebbende partijen. De Europese Commissie raadpleegt het Ecodesign Forum over ecodesigneisen en werkplannen.

Wil je lid worden van dit forum? Via een openbare oproep kunt u zich aanmelden. Houd er rekening mee dat u aan bepaalde voorwaarden moet voldoen.

Wanneer gaan de nieuwe regels gelden voor de vernietiging van onverkochte consumentengoederen? (Vraag 134 FAQ van de Europese Commissie)

Vanaf 19 juli 2025 geldt de transparantieverplichting van artikel 24 van de Ecodesign-verordening voor grote ondernemingen en zes jaar vanaf de inwerkingtreding (19 juli 2030) voor middelgrote ondernemingen.

Verbod op vernietigen kleding en schoenen

Het verbod op de vernietiging van onverkochte kleding, kledingaccessoires en schoenen wordt op 19 juli 2026 na de inwerkingtreding van kracht voor grote ondernemingen en vanaf 19 juli 2030 voor middelgrote ondernemingen.

  • Een grote onderneming heeft meer dan 250 werknemers en een omzet van meer dan 50 miljoen EUR
  • Een middelgrote onderneming heeft tot 250 werknemers, een omzet van maximaal 50 miljoen EUR en een balanstotaal van ten hoogste 43 miljoen EUR;
  • Een kleine onderneming heeft tot 50 werknemers en een omzet of een balanstotaal van ten hoogste 10 miljoen EUR;
  • Een micro-onderneming heeft tot 10 werknemers en een omzet of een balanstotaal van ten hoogste 2 miljoen EUR.

Biedt de Europese Commissie ondersteuning om te voldoen aan de nieuwe Ecodesign-verordening? (Vraag 144 FAQ van de Europese Commissie)

De Commissie onderzoekt verschillende mogelijkheden om de uitvoering van de Ecodesign-verordening voor verschillende stakeholders te ondersteunen - waaronder al bestaande financieringsprogramma's die op doelen van de Ecodesign-verordening zijn afgestemd. Daarnaast kunnen programma's zoals Interreg, HorizonEurope en LIFE mogelijkheden en trajecten bieden voor EU-bedrijven die investeren in innovatieve circulaire en duurzame oplossingen voor hun bedrijven.

Welke rol en verantwoordelijkheden hebben online marktplaatsen binnen de Ecodesign-verordening? (vraag 151 FAQ van de Europese Commissie)

De Ecodesign-verordening bepaalt dat aanbieders van online marktplaatsen verantwoordelijkheden hebben in het waarborgen van de naleving van de Ecodesign-verordening.

Verantwoordelijkheden van online marktplaatsen

Webshophouders moeten hun online winkel zo ontwerpen dat aanbieders kunnen voldoen aan hun verplichtingen vanuit de Ecodesign-verordening.

Webshophouders moeten samenwerken met markttoezichtautoriteiten om illegale inhoud (die niet voldoet aan de regels van de Ecodesign-verordening) aan te pakken en te verwijderen.